آوازک

به سوی حقیقت

نیاز نیست دنبال روشنائیِ حقیقت باشی، فقط کافیه از تاریکیِ جهل دربیای تا روشنائیِ حقیقت خودشو بهت نشون بده

به سوی حقیقت

نیاز نیست دنبال روشنائیِ حقیقت باشی، فقط کافیه از تاریکیِ جهل دربیای تا روشنائیِ حقیقت خودشو بهت نشون بده

پاسخ:

روایاتی وجود دارد که همکاری با حاکمان عادل را ضروری دانسته و از همکاری با حاکمان ظلم - جز در موارد استثنائی - نهی کرده است:

امام صادق(ع) در مورد اقسام ولایت می ‌فرمایند:

1. ولایت حاکمان عادل و کسانی که بر اساس سلسله مراتب از سوی او مسئولیتی را به عهده دارند؛

اگر حاکمی بر اساس عدل و دستورات خداوند حکومت نمود، در این صورت حاکمیت او، کار کردن با او و یارى نمودن او، مورد تأیید شرع خواهد بود و کسب و معامله با چنین حکومتى حلال است؛ زیرا پیروی از او سبب زنده شدن حق و عدالت و نابودی ستم و فساد است و افرادی که چنین زمام‌داری را یاری نمایند در حقیقت خداوند و دین او را یاری نموده ‌اند.

2. حاکمیت حاکمان ستم ‌کار و کسانی که بر اساس سلسله مراتب از سوی فرد ظالم، مسئولیتی را به عهده دارند؛

 هر نوع همکاری با آنان از گناهان کبیره است و عذابی سخت به دنبال خواهد داشت؛ زیرا همکاری با آنان سبب از بین رفتن حق و زنده شدن باطل می‌گردد؛ از این‌رو جز در مواقع ضرورت، یاری رساندن به آنان جایز نیست».[1]

در این ‌باره باید گفت؛ همکاری با حکومت ظالمان را می ‌توان از نگاهی دیگر نیز مورد ارزیابی قرار داد. در این ارتباط باید گفت که بسیاری از پست و مقام‌ های حکومتی، علاوه بر آن‌که در یک نگاه، تقویت نظام و حکومت ظالمانه است، اما در نگاهی دیگر می‌ تواند دارای منفعت عمومی برای جامعه باشد. بر همین اساس، هر فرد باید تشخیص دهد که در شغلی که او تصمیم به تصدّی آن‌را گرفته است، آیا جنبه منفعت برای جامعه در آن می‌ چربد و یا جنبه تقویت دولت ظالم؟ که در صورت اول، حضور او در دستگاه ظلم مانعی ندارد.

در همین راستا، روایاتی وجود دارد که حضور افراد مؤمن در دستگاه ظلم را با شرایطی مورد تأیید قرار می ‌دهد:

1. امام صادق(ع) فرمودند: «کفّاره کار دولتى، برآوردن حاجات برادران ایمانى است‏».[2]

2. از حضرتشان نقل شده است: «هیچ ستمکاری نیست مگر آن‌ که در دربار او افرادی از دوستان ما حضور دارند که به سبب آنان خداوند بلایا را از دوستان ما دفع می ‌نماید. این‌گونه افراد ثواب و بهره زیادی در قیامت خواهند برد».[3]

3. هنگامی که علی بن یقطین از امام کاظم(ع) اجازه خواست تا از دستگاه حکومتی خارج شود، آن‌ حضرت(ع) اجازه ندادند و فرمود: «این خدمت تو آسایشی برای ما و عزتی برای برادرانت می‌باشد و چه بسا خداوند با وجود تو شکستی را جبران نماید و آتش کینه مخالفان را خاموش نماید ...».[4]

سیره عملی امامان معصوم(ع) نیز در همکاری با ستمکاران، یکسان نبوده و در مواقعی به جهت مصلحت خود نیز با ستمکاران همکاری می ‌نمودند.

بر این اساس، در مواردی که جنبه «منفعت اجتماعی و دینیِ» تصدّیِ یک پست بر جنبه «کمک به دستگاه جور» آن بچربد، برخی فقها حکم به وجوب یا استحباب تصدّیِ چنین پستی داده‌ اند:

1 . اگر ورود بعض علماى اعلام در دستگاه ظلمه موجب شود که از مفسده ‌ها و منکراتى جلوگیرى شود، پذیرفتن آن امر واجب است.[5]

2 . اگر شخصی یقین کند و یا گمان غالب پیدا کند که در صورت پذیرفتن منصب در دستگاه سلطان جور، موفق به امر به معروف و نهى از منکر، تقسیم اخماس و صدقات در بین مستحقین و دستگیرى و یارى از برادران دینى خود خواهد شد، بدون آن ‌که قبیحى را مرتکب شده و واجبى را بشکند، ایراد ندارد، بلکه مستحب است آن ‌را بپذیرد.[6]

 


[1] - ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول ص، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ص 332، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1404ق.

[2] - شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 3، ص 176، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1413ق.

[3] - مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 72، ص 379، بیروت، مؤسسة الطبع و النشر، چاپ اول، 1410ق.

[4] - بحار الأنوار، ج ‏48، ص 136 و ج 72، ص 379.

[5] - امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، گردآورنده، بنی‌هاشمی خمینی، سید محمدحسین، ص 597، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ هشتم، 1424ق.

[6] - منتظری نجف‌آبادى، حسین على، مبانى فقهى حکومت اسلامى‌، مترجم، صلواتى، محمود، شکورى، ابوالفضل‌، ج 1، ص 31، قم، مؤسسه کیهان‌، چاپ اول‌، 1409ق.

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی