آوازک

به سوی حقیقت

نیاز نیست دنبال روشنائیِ حقیقت باشی، فقط کافیه از تاریکیِ جهل دربیای تا روشنائیِ حقیقت خودشو بهت نشون بده

به سوی حقیقت

نیاز نیست دنبال روشنائیِ حقیقت باشی، فقط کافیه از تاریکیِ جهل دربیای تا روشنائیِ حقیقت خودشو بهت نشون بده

۸ مطلب با موضوع «احکام شرعی و فقهی :: اصطلاحات و قواعد فقهی» ثبت شده است

رعایت مُوالات عُرفی در حج به چه معنا است؟

ashk | سه شنبه, ۱ آبان ۱۳۹۷، ۱۱:۰۳ ب.ظ | ۰ نظر

 

پاسخ:

موالات عرفی که در برخی عبادات شرط صحت آنها است، به معنای رعایت بهم پیوستگی اجزاء آن عبادت است؛ یعنی بین اجزای آن عمل عبادی، نباید به قدری فاصله شود که مخلِّ بهم پیوستگی آنها شده و در عرف بگویند آن عمل، ناتمام رها شده است؛ مثلاً، در وضو گفته می‌شود، شستن و مسح اعضا باید پشت سر هم باشد، و نباید به قدری فاصله شود که موالات عرفی از بین برود.[1]

در مناسک حج و انجام طواف نیز فقها می‌گویند، باید موالات عرفی رعایت شده و بین شوط‌های هفت‌گانه فاصله چندانی نشود.[2] همچنین این مسئله درباره شوط‌ها و رفت و آمدهایی که در سعی بین صفا و مروه انجام می‌شود نیز مطرح است.[3]

 


[1] - امام خمینى، سید روح اللّٰه، تحریر الوسیله، مترجم، اسلامى، على، ج ‌1، ص 47، م 15، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ 21، 1425ق.

[2] - ر. ک: همان، ج ‌2، ص 229.

[3] - شبیرى زنجانى، سید موسى، مناسک زائر، ص 158، قم، شهاب الدین، چاپ اول، 1427ق.

  • ashk

اِجحاف در معامله به چه معنا است و حکم آن چیست؟

ashk | چهارشنبه, ۱۱ مهر ۱۳۹۷، ۱۰:۳۲ ق.ظ | ۰ نظر

پاسخ:

اجحاف در معامله و قیمت فروش، به این معنا است که کالا آن ‌قدر گران‌تر از قیمت بازار فروخته شود که در نظر عرف، ظلم به خریدار محسوب شود و این کار جایز نیست. در همین راستا، اجحاف نوعی ظلم و گناه است، اما گران‌فروشی اگر به حدّ اجحاف نرسد گناه نیست، با این وجود شایسته است فروشنده، انصاف را رعایت نموده و فقط به اندازه نیاز زندگیش از مشتری سود دریافت نماید.

پاسخ دفاتر مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[1]

  • ashk

معنای «حِضانَت» چیست؟

ashk | يكشنبه, ۸ مهر ۱۳۹۷، ۱۱:۱۳ ق.ظ | ۰ نظر

 

پاسخ:

در بررسی لغوی، «حضانت» از ریشه «حضن» گرفته می‌شود، «حِضن» در لغت به «فاصله زیر بغل تا پهلو» گفته می‌شود و «احتضانک الشیء» به معنای چیزی را حمل کردن و یا در بغل گرفتن است، چنان‌ که زن فرزندش را در بغل می‌گیرد و با یک سمت خود به دوش می‌گیرد.

«الحضانة» - و یا در نگارش فارسی «حضانت» -  به فعالیت «حاضنة» و «حاضن» و یا «سرپرست زن» و «سرپرست مرد» گفته می‌شود که تربیت کودک را به عهده دارند.[1]

در نگاه فقهی - حقوقی، «حضانت» نوعى ولایت بر طفل و مجنون می‌باشد از جهت تربیت و آنچه متعلق به مصلحت وى است؛ مانند: محافظت، در گهواره گذاردن و برداشتن از گهواره، سرمه کشیدن و روغن مالیدن، پاکیزه نمودن، شستن جامه‌هاى او و غیر اینها.[2]

به عبارت دیگر، هر آنچه عرفاً از لوازم نگهداری یک کودک است، داخل در محدوده «حضانت» خواهد شد که این موضوع در زمان‌ها و مکان‌های مختلف، متفاوت است.

از نظر اسلام، نفقه (مخارج و هزینه‌های مالی) همه فرزندان بر عهده پدر است، اما حق حضانت و سرپرستى و تربیت اطفال با توجه با شرایطی چون سن آنان، پسر یا دختر بودن، و ... تعیین می‌شود.

 


[1] - فراهیدی، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج 3، ص 105، قم، هجرت، چاپ دوم، 1410ق. 

[2] - جابرى عربلو، محسن‏، فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى‏، ص 86، تهران، امیر کبیر، چاپ اول، 1362ش.

  • ashk

 

در فقه اسلامی، به آب‌هایی که برای پاک ‌سازی چاهِ آلوده به شیءِ نجس، از آن خارج می‌شود، «منزوحات بئر» گفته می‌شود.

«بئر» در لغت، به معنای حُفره و چاهی است که از آن آب به دست می‌آوردند.[1]

«نزح»، به معنای خارج کردن تمام آب از چاه است.[2] و در اصطلاح فقهی؛ یعنی خارج کردن مقداری از آب چاه که با برخورد به نجاستى (مثلاً مردار حیوان) نجس شده است.[3]

 

  • ashk

کاربرد قاعده میسور در فقه اسلامی چیست؟

ashk | پنجشنبه, ۱۸ مرداد ۱۳۹۷، ۰۹:۵۲ ق.ظ | ۱ نظر

در برخی تکالیف، در شرایطی شاید نتوان به تمام تکلیف عمل کرد، اما عمل به بخشی از آن، امکان‌پذیر باشد. ساقط نشدن مقدار ممکن از یک تکلیف، بعد از قدرت نداشتن بر انجام آن به‏طور کامل را «قاعده میسور» می‌گویند.

این قاعده را به نام‌های، «قاعده ما لا یدرک....» و «قاعده استطاعت» نیز می‌نامند.

قاعده میسور از قواعد فقهى بوده، و مضمون آن این است که هرگاه انجام تکلیفى به صورت کامل با تمام اجزاء و شرایط، یا تمام مصادیق آن، دشوار یا ناممکن شود، به‏جا آوردن بخشى از آن، که براى مکلف ممکن و مقدور است، از عهده او ساقط نمی‌گردد.

به عبارت دیگر؛ معناى قاعده میسور این است که وجوب تکلیف، نسبت به مقدار ممکن از میان اجزاء و شرایط باقى است و تنها به دلیل آنکه نمی‌توان بخشی از تکلیف را بجا آورد، کلِّ تکلیف ساقط نخواهد شد. و به اصطلاح:

آب دریا  را  اگر  نتوان کشید

هم به قدر تشنگی باید چشید

  • ashk

معنای «ادنی الحلّ» در متون فقهی چیست؟

ashk | چهارشنبه, ۱۷ مرداد ۱۳۹۷، ۱۲:۲۰ ق.ظ | ۰ نظر

واژه «ادنی» از ماده «دنو»، افعل  تفضیل و به معنای نزدیک‌ترین است. و حِلّ، خارج از حَرَم مکّه را می‌گویند. ‏پس «ادنی الحل»؛ یعنی نزدیک‌ترین مکان خارج از حرم. درباره «ادنى الحل» در باب حجِ کتاب‌های فقهی بحث شده است.[1]

 

یکی از وظایفی که حاجیان در مناسک حج و عمره دارند مُحرم شدن از مکان‌های مخصوصی است، که به آن میقات می‌گویند. میزان سنجش  «ادنی الحل» برای شخصِ حج ‌گذار از میقاتی است که مُحرم می‌شود.[2]

 


[1] - جمعی از پژوهشگران زیر نظر: هاشمی شاهرودی، سید محمود، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت(ع)، ج 1، ص 326 و ج 3، ص 366، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامی، چاپ اول، 1426ق.

  • ashk

قاعده فراش چیست؟ آیا استثنائی هم دارد؟

ashk | يكشنبه, ۱۴ مرداد ۱۳۹۷، ۰۴:۰۱ ب.ظ | ۰ نظر

قاعده «فراش»، یکی از قواعد مشهور فقهی است که در ابواب «نکاح»(عقد ازدواج) و «ارث» کاربرد داشته و مورد قبول مسلمانان است.[1]

اصل این قاعده به روایتی از پیامبر اسلام(ص) بر می‌گردد، که فرمودند: «فرزندی که از زن شوهردار متولّد شده است، از آنِ شوهرش است».[2]

طبق این قاعده فقهی، در جایی که رابطه زناشویی برقرار باشد و احیاناً رابطه جنسیِ خارج از محدوده زناشویی نیز برای زن اتفاق بیافتد و امکان الحاق فرزند به شوهرِ شرعی نیز باشد، فرزند به او ملحق می‌شود.

  • ashk

حَنوط به چه معناست و احکام آن چیست؟

ashk | چهارشنبه, ۱۰ مرداد ۱۳۹۷، ۱۰:۳۶ ق.ظ | ۰ نظر

 

حَنوط به معنای مالیدن کافور به مواضع هفت‌گانه سجده میت مسلمان است. این عمل واجب بوده و آمیختن حنوط با تربت امام حسین(ع) مستحب است.

حنوط در لغت به مالیدن هر ماده خوشبویی به بدن یا کفن میت برای معطر کردن آن گفته می‌شود، اما در آثار فقهی تنها درباره مالیدن کافور به کار رفته است. مالیدن کافور به بدن میت، تحنیط خوانده می‌شود[1].

  • ashk