آوازک

به سوی حقیقت

نیاز نیست دنبال روشنائیِ حقیقت باشی، فقط کافیه از تاریکیِ جهل دربیای تا روشنائیِ حقیقت خودشو بهت نشون بده

به سوی حقیقت

نیاز نیست دنبال روشنائیِ حقیقت باشی، فقط کافیه از تاریکیِ جهل دربیای تا روشنائیِ حقیقت خودشو بهت نشون بده

۱۹ مطلب با موضوع «احکام شرعی و فقهی :: تقلید و اجتهاد و احتیاط» ثبت شده است

پاسخ:

نظر اکثر مراجع عظام از جمله؛ امام(م7 و 8)، اراکی(م7 و 8)، گلپایگانی(م7 و 8)، گرامی(م8 و 9)، خوئی(م7 و 8)، سبحانی(م5)، تبریزی(م7 و 8)، جوادی آملی(م 7 و 8)، دوزدوزانی( م 7 و 8)، بروجردی(م 7 و 8)، مظاهری(م 8 و 9)، نوری همدانی(م 7 و 8)، سیستانی(م7 و 8)، دستغیب(م 7 و 8)، سید محمد جواد علوی طباطبائی بروجردی(م 7 و 8)، سید محمد صادق حسینی روحانی(م 7 و 8)، سید محمدباقر موسوی شیرازی(م 12 و 13)، سید محمود هاشمی شاهرودی(م 7 و 8)، سیدمحمد حسینی شاهرودی(م 7 و 8)، سیدمحمد شیرازی(م 7 و 8)، شبیری زنجانی(م 7)، صافی (م7 و 8)، عباس محفوظی(م 9 و 10)، موسوی اردبیلی( م 13 و 14)، فاضل لنکرانی(م17)، بهجت(م 9 و 10)، لنگرودی( م 7 و 8)، محمد رحمتی(م 7 و 8)، محمد علوی گرگانی( م 7 و 8)، مکارم شیرازی(م9)، موحدی نجفی(م 9 و 10)، وحید خراسانی(م 7 و 8) و .... اینگونه است که:

«اگر مجتهد اعلم در مساله ای فتوی دهد، مقلّدِ آن مجتهد یعنی کسی که از او تقلید می کند، نمی تواند در آن مساله به فتوای مجتهد دیگر عمل کند، ولی اگر فتوی ندهد و بفرماید احتیاط آن است که فلان طور عمل شود؛ مثلاً بفرماید احتیاط آن است که در رکعت سوم و چهارمِ نماز، سه مرتبه تسبیحات اربعه یعنی «سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر» بگویند، مقلّد باید یا به این احتیاط که احتیاطِ واجبش می گویند عمل کند و سه مرتبه بگوید، یا بنابر احتیاطِ واجب به فتوای مجتهدی که علم او از مجتهد اعلم کمتر و از مجتهدهای دیگر بیشتر است عمل نماید، پس اگر او یک مرتبه گفتن را کافی بداند، می تواند یک مرتبه بگوید. و همچنین است اگر مجتهدِ اعلم بفرماید مساله «محلّ تامّل» یا «محلّ اشکال» است.

اگر مجتهدِ اعلم بعد از آن که در مساله فتوا داده احتیاط کند، مثلاً بفرماید ظرفِ نجس را که یک مرتبه در آب کر بشویند پاک می شود، اگر چه احتیاط آن است که سه مرتبه بشویند، مقلّد او نمی تواند در آن مساله به فتوای مجتهد دیگر رفتار کند، بلکه باید یا به فتوا عمل کند، یا به احتیاطِ بعد از فتوا که آن را احتیاطِ مستحب می گویند عمل نماید، مگر آن که فتوای آن مجتهد، نزدیکتر به احتیاط باشد.»

  • ashk

پاسخ:

بسیاری  از مراجع عظام مانند؛ امام خمینی(م6)، اراکی(م6)، گلپایگانی(م6)، خوئی(م6)، تبریزی(م6)، جوادی آملی(م6)، دوزدوزانی(م6)، بروجردی(م6)، مظاهری(م7)، نوری همدانی(م6)، سیستانی(م6)، دستغیب(م6)، سید محمد جواد علوی طباطبائی بروجردی(م6)، سید محمد صادق حسینی روحانی(م6)، سید محمدباقر موسوی شیرازی(م11)، سیدمحمد حسینی شاهرودی(م6)، صافی(م6)، محفوظی(م8)، موسوی اردبیلی(م12)، فاضل لنکرانی(م9)، محمد ابراهیم جنّاتی(م12)، محمد اسحاق فیاض(م24)، بهجت(م8)، مرتضوی لنگرودی(م6)، محمد رحمتی(م6)، محمد علوی گرگانی(م6)، مکارم شیرازی(م8)، موحدی نجفی(م8)، وحید خراسانی(م6) و .... فتوایشان چنین است:

«تا انسان یقین نکند که فتوای مجتهد عوض شده است، می تواند به آنچه در رساله نوشته شده عمل نماید و اگر احتمال دهد که فتوای او عوض شده، جستجو لازم نیست.»

  • ashk

پاسخ:

بیهوش شدن مرجع تقلید موجب نمی‌شود تقلید از وی صحیح نباشد.

پاسخ دفاتر مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[1]

  • ashk

چگونه می توان فتوای مجتهد را به دست آورد؟

ashk | چهارشنبه, ۱۸ مهر ۱۳۹۷، ۰۹:۳۳ ق.ظ | ۰ نظر

 

پاسخ:

تقریبا نظر تمام مراجع تقلید از جمله؛ امام خمینی(م5)، اراکی(م5)، گلپایگانی(م5)، گرامی(م6)، خوئی(م5)، سبحانی(م4)، تبریزی(م5)، جوادی آملی(م5)، دوزدوزانی(م5)، بروجردی(م5)، مظهری(م6)، نوری همدانی(م5)، سیستانی(م5)، دستغیب(م5)، سید محمد جواد علوی طباطبائی بروجردی(م5)، سید محمد صادق حسینی روحانی(م5)، سید محمدباقر موسوی شیرازی(م10)، سید محمود هاشمی شاهرودی(م5)، سیدمحمد حسینی شاهرودی(م5)، سیدمحمد شیرازی(م5)، شبیری زنجانی(م5)، صافی(م5)، محفوظی(م7)، موسوی اردبیلی(م11)، فاضل لنکرانی(م7)، محقق کابلی(م39)، محمد ابراهیم جنّاتی(م10)، بهجت(م7)، مرتضوی لنگرودی(م5)، محمد رحمتی(م5)، محمد علوی گرگانی(م5)، مکارم شیرازی(م7)، موحدی نجفی(م7)، وحید خراسانی(م5) و .... به شرح زیر می باشد:

  • ashk

 

پاسخ:[1]

امام خمینی(م4):

اگر شناختن اعلم مشکل باشد به احتیاط واجب باید از کسی تقلید کند که گمان به اعلم بودن او دارد، بلکه اگر احتمال ضعیفی هم بدهد که کسی اعلم است و بداند دیگری از او اعلم نیست به احتیاط واجب باید از او تقلید نماید. و اگرچند نفر در نظر او اعلم از دیگران و با یکدیگر مساوی باشند باید از یکی ازآنان تقلید نماید.

 

خوئی(م4):

اگر اختلاف بین مجتهدین ولو اجمالًا معلوم و شناختن اعلم مشکل باشد، لازم است احتیاط کند، و درصورتی که احتیاط ممکن نباشد، باید از کسی تقلید کند که گمان به اعلم بودن او دارد. بلکه اگر احتمال ضعیفی هم بدهد که کسی اعلم است و بداند دیگری از او اعلم نیست، باید از او تقلید نماید.

 

  • ashk

پاسخ:[1]

مشهور و غالب مراجع تقلید از جمله؛ امام خمینی(م3)، محمد علی اراکی(م3)، سیدمحمد رضا گلپایگانی(م3)، محمد علی گرامی(م4)، حسین بروجردی(م3)، محمد رحمتی(م3)، سید محمد حسین شاهرودی(م3)، صافی گلپایگانی(م3)، مرتضوی لنگرودی(م3)، نوری همدانی(م3)، محمد تقی بهجت(م3)، شبیری زنجانی(م3)، عباس محفوظی(م3)، موحدی نجفی(م4)، جواد آقا تبریزی(م3)، جوادی آملی(م4)، حسین مظاهری(م4)، خوئی(م3)، دستغیب(م3)، سبحانی(م3)، محمد صادق حسینی روحانی(م3)، سیدمحمد شیرازی(م3)، سیدعلی سیستانی(م3)، شبیری زنجانی(م3)، محمد ابراهیم جنّاتی(م6)، موسوی اردبیلی(م9)، وحید خراسانی(م3)، محمد علوی گرگانی(م3)، میرزا یدالله دوزدوزانی(م3)، سید محمد جواد علوی طباطبائی بروجردی(م3)، سید محمدباقر موسوی شیرازی(م8) و .... سه راه برای تشخیص مجتهد و أعلم بیان کرده اند:

راه اوّل: خودِ انسان یقین کند و به اطمینان برسد، مانند اینکه خود شخص اهل علم باشد و توانائی شناخت مجتهد و اعلم را داشته باشد.

راه دوّم: دو نفر شخصی که عالم و عادل هستند، مجتهد و اعلم بودن کسی را تصدیق کنند. البته به شرطی که دو نفر عالمِ عادل دیگر مخالف آنها سخن نگویند.

راه سوّم: عدّه­ای از اهل علم، مجتهد و اعلم بودن کسی را تصدیق کنند.

 

  • ashk

پاسخ:[1]

نکته: در جائی که فتوای مجتهدی فقط در بعضی از نکات با متن اصلی(نظر امام خمینی ره) اختلاف دارد، به وسیله شماره گذاری در قسمت اختلاف نظرات به آن اشاره می شود. در جائی که نامی از مجتهدی برده نمی شود به این معنا است که فتوای او با متن اصلی فرقی ندارد. در جائی که فتوای مجتهدی دارای اختلاف زیادی با متن اصلی است، فتوای مجتهد به صورت کامل بعد از علامت پنج ستاره بیان شده است. در جائی که بعضی از مجتهدین به مسائلی اشاره کرده اند که در رساله دیگر مجتهدین نیامده است، آن مسائل به صورت مسائل اختصاصی بیان شده است.

 

نظرات  آیات عظام اراکی، بهجت، تبریزی،  خوئی، فاضل لنکرانی، گلپایگانی(قدس سرّهم) و خامنه ای، سبحانی،  سیستانی، شبیری زنجانی، صافی گلپایگانی، مظاهری، مکارم شیرازی، نوری همدانی و وحید خراسانی(مد ظلّهم) بدین قرار است:

متن اصلی:

امام خمینی(ره): تقلید در احکام عمل کردن به دستور مجتهد است.(1) و از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد و بالغ و عاقل و شیعه دوازده امامی و حلال زاده و زنده و عادل باشد.(2) و نیز بنابر احتیاط واجب باید از مجتهدی تقلید کرد که حریص به دنیا نباشد(3) و از مجتهدین دیگر اعلم باشد،(4) یعنی در فهمیدن حکم خدا از تمام مجتهدین زمان خود استادتر باشد.(5)

 

  • ashk

 

پاسخ:

در پسران کامل شدن 15 سال قمری و وارد شدن در 16 سالگی است، و در دختران کامل شدن 9 سال قمری و وارد شدن در 10 سالگی است.

هر سال شمسی 11 روز بیشتر از سال قمری است، بنابراین با محاسبه این تفاوت و احتساب سال کبیسه، زمان بلوغ در پسران به سال شمسی حدوداً 14 سال و 6 ماه و 20 روز و زمان بلوغ در دختران 8 سال و 8 ماه و 25 روز می باشد.[1]

 


[1] - توضیح المسائل مراجع(16 مراجع)، دو جلدی فارسی، دفتر انشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، گردآورنده: سید محمد حسن بنی هاشم خمینی، چاپ پنجم 1396، شابک دوره: 4-123-143-600-978، شابک جلد اول: 1-124-143-600-978، شابک جلد دوم: 8-125-143-600-978، جلد اول، ص 13، پاورقی 2

  • ashk

حکم تقلید در اصول و فروع دین چگونه است؟

ashk | دوشنبه, ۹ مهر ۱۳۹۷، ۰۱:۲۶ ب.ظ | ۰ نظر

پاسخ:[1]

نظرات  آیات عظام اراکی، بهجت، تبریزی،  خوئی، فاضل لنکرانی، گلپایگانی(قدس سرّهم) و خامنه ای، سبحانی،  سیستانی، شبیری زنجانی، صافی گلپایگانی، مظاهری، مکارم شیرازی، نوری همدانی و وحید خراسانی(مد ظلّهم) بدین قرار است:

متن اصلی:

امام خمینی(ره): عقیده مسلمان به اصول دین باید از روی دلیل باشد،(1) ولی در احکام غیر ضروریِ دین(فروع دین) (2) باید یا مجتهد باشد که بتواند احکام را از روی دلیل به دست آورد، یا از مجتهد تقلید کند، یعنی(3) به دستور او رفتار نماید، یا از راه احتیاط طوری به وظیفه خود عمل نماید که یقین کند تکلیف خود را انجام داده است، مثلا اگر عده ای از مجتهدین عملی را حرام می دانند و عده دیگر می گویند حرام نیست، آن عمل را انجام ندهد، و اگر عملی را بعضی واجب و بعضی مستحب می دانند آن را بجا آورد. پس کسانی که مجتهد نیستند و نمی توانند به احتیاط عمل کنند واجب است(4) از مجتهد تقلید نمایند.(5)

 

اختلاف نظرات:

  • ashk

تفاوت احتیاط واجب با احتیاط مستحب چیست؟

ashk | پنجشنبه, ۸ شهریور ۱۳۹۷، ۱۱:۰۳ ق.ظ | ۰ نظر

تمام احتیاط ­هایی که در رساله ها آمده، یا وجوبی است یا استحبابی و تفاوت بین آنها از دو جهت است: یکی در مقام شناخت و تشخیص، که احتیاط از کدام قسم است و دیگری در مقام عمل، که وظیفه مکلّف، نسبت به هریک از آنها چیست؟

تفاوت اول: احتیاط واجب، احتیاط بدون فتواست و احتیاط مستحب، احتیاط همراه با فتواست.

اگر مجتهد در مساله ای فتوا داده و احتیاط نیز داشته باشد، این احتیاط، مستحب است. و اگر مجتهد در مسأله­ ای فتوا نداده و از ابتدا احتیاط کرده باشد، احتیاط واجب است که به آن «احتیاط مطلق» نیز می گویند.[1]

مثالِ احتیاط مستحب: «در غسل ارتماسی، اگر به نیت غسل ارتماسی، به تدریج در آب فرو رود تا تمام بدن زیر آب قرار گیرد، غسل او صحیح است و احتیاط آن است که یک دفعه زیر آب رود».[2]

مثال احتیاط واجب: «اگر نذر کند که به فقیر معینی صدقه بدهد، نمی تواند آن را به فقیر دیگری بدهد و اگر آن فقیر بمیرد، بنابر احتیاط باید به ورثه او بپردازد.»[3]

تفاوت دوم: در احتیاط مستحب ، مقلّد باید به همان احتیاط عمل کند، یا به فتوای همراه آن و نمی تواند در آن مساله به مجتهد دیگر رجوع کند.[4]

اما در احتیاط واجب، مقلّد می تواند به همان احتیاط عمل کند، یا به فتوای مجتهد دیگری که پس از آن مجتهد، از دیگران اعلم است مراجعه کند.

 


[1] - العروة الوثقی، ج 1، فی التقلید، ص 23، م 64

[2] - توضیح المسائل، م 367

[3] - توضیح المسائل، م 2659

[4] - همان، م 7

  • ashk

عدول از مجتهدی به مجتهد دیگر یا تغییر مرجع تقلید در برخی از موارد جایز یا واجب است و در برخی موارد جایز نیست که به طور مختصر به آنها اشاره می شود:

  • عدول از غیراعلم به اعلم، بنابر احتیاط، واجب است.
  • عدول از مجتهد زنده به زنده مساوی، جایز نیست.[1]
  • عدول از اعلم به غیر اعلم، جایز نیست.
  • عدول از مجتهدی که مدتی از او تقلید می کرده و اکنون معلوم شده که اهلیت[2] فتوا نداشته، به مجتهد جامع الشرایط واجب است.
  • عدول از مجتهدی که یکی از شرایط مرجعیت را از دست داده؛ مثلا دیوانه شده یا فراموشی به او دست داده، به مجتهد جامع الشرائط ، واجب است.
  • عدول از مجتهدی که تاکنون از او تقلید می کرده و اکنون از دنیا رفته به مجتهد زنده، جایز، بلکه احتیاط مستحب است.[3]
  • عدول از مجتهد زنده به مجتهد مرده بنابر احتیاط واجب، جایز نیست. هرچند قبلاً از او تقلید می کرده و پس از مرگِ وی به مجتهد زنده رجوع کرده است.[4]

 


[1] - به فتوای برخی از فقها، عدول از مجتهد زنده به مساوی جایز است. توضیح: در برخی از چاپ های کتاب تحریر الوسیله، تعبیر « یجوز العدول ...» آمده است، ولی بارها از اعضای محترم شورای استفتای امام خمینی(ره) سؤال شد و فرمودند: به فتوای ایشان عدول در فتوا به مجتهد مساوی جایز نیست.

[2] - یعنی شایستگی و شرائط فتوا دادن را از نظر علمی ندارد.

[3] - به نظر عده ای از فقها، در صورتی که مجتهد از دنیا رفته اعلم باشد، عدول از تقلید او به تقلید مجتهد زنده جائز نیست.

[4] - تحریرالوسیله، ج 1، فی فروع التقلید، صص 6 الی 8، مسائل 4 و 5 و 12 و 13 و 18/ العروة الوثقی، ج 1، فی التقلید، صص 12 و 13، مسائل 33 و 37

  • ashk

کسی که بر تقلید میت باقی مانده است، در مسایلی که میت فتوا نداده و همچنین در مسایل جدید باید از مجتهد زنده تقلید کند.

  • ashk

آیا می توان بر تقلید میت، باقی ماند؟

ashk | پنجشنبه, ۸ شهریور ۱۳۹۷، ۱۱:۰۰ ق.ظ | ۰ نظر

بقای بر تقلید میت باید با اجازه مجتهد زنده باشد؛ یعنی چنانچه به فتوای مجتهد زنده، بقای برتقلید میت جایز باشد می تواند همچنان از او تقلید کند.[1]

 


[1] - تحریرالوسیله، ج 1، فی التقلید، ص 16، م 47

  • ashk

اگر دو مجتهد، هریک در بخشی از احکام اعلم باشند، مثلاً یکی در احکام عبادات اعلم است و دیگری در معاملات، مکلّف باید بنابر احتیاط واجب، در هر بخش، از اعلم مربوط به خودش تقلید کند.[1]

 


[1] - العروة الوثقی، ج1، ص 16، م 47

  • ashk

مقلّدین در این فرض، دو راه دارند:

  • راه اوّل: چنانچه دو یا چند مجتهد از نظر علمی با هم مساوی باشند، شخص مقلّد، مخیّر است از هرکدام که بخواهد تقلید کند.
  • راه دوّم: همچنین می تواند بعضی از مسایل را ا از یکی و بعضی دیگر را از دیگری تقلید کند.[1]
 

[1] - تحریرالوسیله، ج1، فی فروع التقلید، ص 6، م8

  • ashk