آوازک

به سوی حقیقت

نیاز نیست دنبال روشنائیِ حقیقت باشی، فقط کافیه از تاریکیِ جهل دربیای تا روشنائیِ حقیقت خودشو بهت نشون بده

به سوی حقیقت

نیاز نیست دنبال روشنائیِ حقیقت باشی، فقط کافیه از تاریکیِ جهل دربیای تا روشنائیِ حقیقت خودشو بهت نشون بده

۸ مطلب با موضوع «احکام شرعی و فقهی :: حج» ثبت شده است

 

پاسخ:

یکی از اعمال عمره و حج - که باید به قصد عبادت صورت گیرد - انجام تقصیر(چیدن مقداری از مو یا ناخن)،[1] و یا حلق (تراشیدن سر از ته) است. در ذیل به توضیح بیشتر این عمل می‌پردازیم:

الف. در حج، زمان انجام حلق یا تقصیر، بعد از انجام قربانی، در منطقه منا است[2] و در عمره - مفرده یا تمتع - زمان انجام این عمل، بعد از سعى و قبل از طواف نساء است، ولی مکان معینى ندارد، اگرچه اکنون متعارف است که در مکان مروه تقصیر می‌کنند.[3]

  • ashk

 

پاسخ:

قبل از پرداختن به موضوع پرسش باید گفت؛ اگر کعبه در هر جای دیگری به غیر از مکه نیز بنا می‌شد، همین پرسش مطرح بود که چرا در آن مکان بنا شده است؛ و بر این اساس، حتی اگر سرزمین حجاز از هیچ ویژگی خاصّی برخوردار هم نبود، نمی‌توانستیم به انتخاب پروردگارمان اعتراضی داشته باشیم.

با این وجود خداوند بر اساس مصالحی این مکان را انتخاب نمود. امام علی(ع) در همین زمینه می‌فرماید:

  • ashk

رعایت مُوالات عُرفی در حج به چه معنا است؟

ashk | سه شنبه, ۱ آبان ۱۳۹۷، ۱۱:۰۳ ب.ظ | ۰ نظر

 

پاسخ:

موالات عرفی که در برخی عبادات شرط صحت آنها است، به معنای رعایت بهم پیوستگی اجزاء آن عبادت است؛ یعنی بین اجزای آن عمل عبادی، نباید به قدری فاصله شود که مخلِّ بهم پیوستگی آنها شده و در عرف بگویند آن عمل، ناتمام رها شده است؛ مثلاً، در وضو گفته می‌شود، شستن و مسح اعضا باید پشت سر هم باشد، و نباید به قدری فاصله شود که موالات عرفی از بین برود.[1]

در مناسک حج و انجام طواف نیز فقها می‌گویند، باید موالات عرفی رعایت شده و بین شوط‌های هفت‌گانه فاصله چندانی نشود.[2] همچنین این مسئله درباره شوط‌ها و رفت و آمدهایی که در سعی بین صفا و مروه انجام می‌شود نیز مطرح است.[3]

 


[1] - امام خمینى، سید روح اللّٰه، تحریر الوسیله، مترجم، اسلامى، على، ج ‌1، ص 47، م 15، قم، دفتر انتشارات اسلامى، چاپ 21، 1425ق.

[2] - ر. ک: همان، ج ‌2، ص 229.

[3] - شبیرى زنجانى، سید موسى، مناسک زائر، ص 158، قم، شهاب الدین، چاپ اول، 1427ق.

  • ashk

 

پاسخ:

اصل برپایی نماز جماعت به دور کعبه به «نماز استداره» معروف است، که مراجع تقلید درباره حکم آن، اختلاف نظر دارند:

1. عده‌‌ای معتقدند، اگر در این نماز جماعت، مأموم جلوتر از امام قرار نگیرد، به نحوی که فاصله‌اش تا کعبه کمتر از امام نباشد، نمازش صحیح است.[1]

2. گروهی می‌گویند، چنین نماز جماعتی صحیح نیست، ولی می‌توان در ظاهر اقتدا کرده و در واقع، نماز را فرادا خوانده   و قرائت را - گرچه آهسته و یا اگر نمى‌شود به نحو حدیث نفس (در دل) – بخواند. در این صورت، نمازش نیاز به اعاده و تکرار ندارد.[2]

3. برخی قائل‌اند، نماز کسانى که پشت سر یا دو طرف امام ایستاده‌اند صحیح است، ولی نماز افرادى که روبروى امام قرار دارند صحیح نیست.[3]

4. بعضی چنین نمازی را صحیح دانسته و تکرار آن‌را لازم نمی‌دانند.[4]

5. برخی نیز می‌گویند، اگر این نماز را به جهت تقیه خوانده باشد اعاده ندارد، در غیر این صورت استداره جایز نیست، ولی اگر کسى نمى‌دانسته و به این صورت خوانده نمازش صحیح است و قضا ندارد.[5]

 


[1] - آیات عظام اراکی، گلپایگانى، بهجت، صافى، مکارم شیرازی و نورى همدانی.

[2] - آیات عظام خویی، تبریزى و سیستانى.

[3] - آیت الله خامنه‌اى.

[4] - امام خمینی.

[5] - آیت الله فاضل لنکرانی. / ر. ک: محمودى، محمد رضا، مناسک حج (محشّٰى)، ص 603، م 1319، تهران، نشر مشعر، ویرایش‌ جدید، 1429ق.

  • ashk

 

پاسخ:

با توجه به اینکه امروزه، طبقه اوّل مسجدالحرام، حدود 30 سانتی متر از سقف کعبه معظّمه بالاتر است،[1] نظر اکثر مراجع تقلید آن است که افراد ناتوان، لازم است نائب بگیرند تا طواف را در طبقه هم‌کف و در محدوده آن، انجام دهد.

برخی فقها علاوه بر گرفتن نایب، انجام طواف توسط خود معذور در طبقه بالا را نیز لازم می‌دانند.[2]

با این حال، گروهی از فقها، طواف از طبقات دوم و سوم را در موارد ضرورت، جایز و کافی دانسته‌اند.[3]

پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است:[4]

  • ashk

 

در روایتی که مجلسی اول(ره) آن ‌را صحیح دانسته است،[1] امام صادق(ع)، پدرشان امام باقر(ع) را آغازگر بیان احکام حج به مردم معرفی کرده است:

راوی از امام صادق(ع) نقل می‌کند: «... رسول خدا(ص) فرمود: هر کس بمیرد و امام زمانش را نشناسد، در جاهلیت مرده است. در امامت پیامبر اسلام(ص) و امام على(ع) تردیدی نبود، ولى گروهى نیز معتقد به امامت معاویه نیز بودند! بعد از آن امام حسن(ع) و امام حسین(ع) امام بودند، ولى گروهی هم به امامت یزید و هم به امامت امام حسین(ع) معتقد ‌را امام می‌دانستند. قطعاً آن‌دو مساوی نبودند! مساوی نبودند! مساوی نبودند! سپس امام ساکت شد و پس از آن فرمود: ادامه دهم؟! راوی پاسخ داد: بلی! فدایت شوم! امام فرمود: سپس علی بن الحسین(ع) امام شد و سپس ابو جعفر(باقر) محمد بن علی(ع)! و شیعیان قبل از امام باقر(ع) به مناسک حج و حلال و حرام خود شناخت کاملی نداشتند، تا آن‌که حضرتشان این احکام را به صورت دقیق به آنان آموخت، تا آن‌جا که دیگر مردم برای شناخت احکام نیازمند آنان [شیعیان] شدند...».[2]

مشخص است که معنای روایت آن نیست که تا آن زمان برای حج آداب و احکامی نبود؛ زیرا پیامبر اسلام(ص) و ائمه اطهار(ع) خود به همراه یارانشان بارها حج را انجام داده بودند؛ بلکه گزارش موجود در روایت ناظر به این مطلب است که شیعیان در زمان امام سجاد(ع) و ابتدای زمان امام باقر(ع) در چنان تنگنایی قرار داشتند که حتی نمی‌توانستند احکام حج را بر اساس مکتب خویش از امامان و اندیشمندان خود بیاموزند و به ناچار مسائل خود را از علمای اهل‌سنت می‌پرسیدند، اما بعد از رفع نسبی خفقان و ترویج فقه توسط امام باقر(ع) نه تنها این مشکل شیعیان برطرف شد، بلکه فقه شیعه تا اندازه‌ای پیشرفت کرد که غیر شیعیان نیز برای آموختن مسائل حج به آنان مراجعه می‌کردند.

دلیل این امر آن است که پایه‌های حکومت اموی در حال تضعیف‌شدن بود و بر خلاف اوایل دوران اموی، حتی غیر شیعیان نیز فرمانروایان اموی را به عنوان مرجع دینی به رسمیت نشناخته و با آن‌که شاید برخی از آنان معتقد به امامت ائمه شیعه نبودند، اما آن حضرات را به عنوان مرجع علمی قبول داشتند؛ از این‌رو، در زمان امام باقر(ع) زمینه برای شناخت دقیق احکام  فقهی مهیا گشت.

 


[1] - مجلسی، محمد باقر، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، محقق، مصحح، رسولی، سید هاشم، ج 7، ص 108، تهران، ‌دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1404ق.

[2] - عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، محقق، مصحح، رسولی محلاتی، هاشم، ج 1، ص 252، تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول، 1380ق؛ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج 2، ص 20، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.

  • ashk

ارکان چهارگانه کعبه کدام‌اند، و چه آدابی دارند؟

ashk | سه شنبه, ۱۳ شهریور ۱۳۹۷، ۱۱:۴۵ ب.ظ | ۰ نظر

 

کعبه(خانه خدا) مکعب شکل است، و هر زاویه آن تقریباً محاذى با یکى از جهات چهارگانه(شرق، غرب، شمال و جنوب) است. به هر زاویه، رکن گفته می‌شود. و مجموع این چهار گوشه را «ارکان اربعه»، یا زوایاى چهارگانه می‌گویند.

بر این اساس، کعبه چهار رکن شرقی، شمالی، غربی و جنوبی دارد که حجر الاسود در رکن شرقی قرار داشته و هر شوط طواف[1] از آن آغاز و بدان پایان می‌یابد.

این ارکان نام‌ های دیگری نیز دارد که در برخی این نام‌ ها اختلاف نظر وجود دارد:

  • ashk

مزدلفه چه مکانی است؟

ashk | يكشنبه, ۱۱ شهریور ۱۳۹۷، ۰۱:۱۳ ب.ظ | ۰ نظر

 

مُزدَلِفَه؛ از «إزدِلاف» به معناى «اجتماع» است. برخی هم می‌گویند، به معناى «نزدیک شدن» است.

مزدلفه به منطقه‌ای در میان «عرفه» و «مِنا» گفته می‌شود که «مشعر الحرام» در آن‌جا واقع شده است. این مکان، از حدود حرم شمرده می‌شود که حاجیان در شب دهم ذى الحجه، پس از خروج از عرفه - در مسیر رفتن به منا - در آن‌جا بیتوته کرده و شب را به صبح می‌آورند.

درباره علت نامیدن این مکان، به مزدلفه، می‌گویند؛ چون حاجیان در این مکان اجتماع مى‏کنند، مزدلفه نامیده شد. البته برخی نیز گفته‌اند، از آن‌جا که حاجیان بعد از کوچ کردن از مشعر الحرام، در منا اجتماع مى‏کنند، آن ‌را به این نام خوانده‏اند.[1]

 


[1] - شرّاب، محمد محمد حسن، فرهنگ اعلام جغرافیایى (ترجمه کتاب «المعالم الأثیرة فی السنة و السیرة»)، تحقیق، نعمتی، محمد رضا، ترجمه، شیخى، حمیدرضا،‏ ص 355، تهران، نشر مشعر، چاپ اول، 1383ش؛ جلالى زاده، جلال، مبادى و اصطلاحات علم فقه، ص 218، تهران، نشر احسان، چاپ اول، 1387ش.

  • ashk